ناگفته هاي بازسازي حرمين کاظمين از زبان استاد دانشگاه تبريز
- پروژه آبکاري آلياژي طلاي سخت گنبدهاي حرمين کاظمين زيرنظر معاونت پژوهشي دانشگاه تبريز و تيم تحقيقاتي متشکل ازعضو هيات علمي و دانشجويان کارشناسي ارشد دانشکده شيمي اين مرکز دانشگاهي و با حمايت ستاد بازسازي عتبات عاليات در حال اجراست.
دکتر ميرقاسم حسيني ، دانشيار دانشکده شيمي دانشگاه تبريز و ناظرفني اين طرح ، روز پنجشنبه درمصاحبه با خبرنگار ايرنا در اين ارتباط اظهار داشت: در سال 1382 پس از بازگشت از دانشگاه ليورپول انگلستان به ايران در دانشگاه تربيت مدرس مشغول به کار بودم که يکي از همکاران رشته برق که با دوستان ستاد بازسازي عتبات عاليات ارتباط داشتند با من در زمينه آبکاري طلاي گنبد امام جواد(ع) صحبت کرد و بدين ترتيب پل ارتباطي بين بنده با ستاد بازسازي عتبات عاليات برقرار شد.
وي ادامه داد: پس از صحبت هايي که با رئيس ستاد بازسازي عتبات عاليات داشتم ، مشغول مطالعات اجرايي اين طرح شده و به ستاد اعلام کردم که مي توان اين طرح را با 30 تا 40 درصد هزينه پيشنهادي شرکت آلماني متقضاي اجراي طرح ، عملياتي نمود و به اين ترتيب ، قيد قرارداد با شرکت خارجي را زديم.
حسيني گفت: چون مطالعات اجرايي اين طرح با پايان نامه کارشناسي ارشد بنده مرتبط بود ،در عرض دو ماه تمام مراحل اوليه تحقيقاتي و آبکاري طلا باهمکاري يکي از دانشجويان کارشناسي ارشد به اتمام رسيده و با توجه به اينکه دانش فني تهيه نمک سيانوي طلا را نيز داشتيم ، تحقيق روي بخش آبکاري آلياژي متمرکز شده ، بدين ترتيب طرح و تدوين دانش فتي آبکاري طلاي سخت به صورت کاملا بومي توسط تيم تحقيقاتي به سرپرستي اينجانب تدوين شد.
وي افزود: بعد از اينکه ستاد بازسازي عتبات عاليات ، متقاعد شد که اين کار را مي توان بوسيله نيروهاي متخصص ايراني انجام داد ، مصمم به ادامه کار شده ، پس از شش ماه دانش فني اجراي طرح به طور کامل کسب شد و به پيشنهاد ستاد ، براي عملياتي کردن آن در کاظمين ، مشغول استعلام از آبکاران داخلي شديم.
وي تشريح کرد: در اين راستا ازآبکاران مختلفي نمونه گرفتيم ، اما بيشتر آبکاران داخلي به شيوه سنتي کار کرده و درجه کارشان به دليل کار روي وسايل تزييني زير يک دهم ميکرون بود ،در حالي که به دليل شرايط سخت آب و هوايي کاظمين از قبيل شرجي بودن هئوا و بارش خشن همراه با شن و ماسه ، ما براي آبکاري گنبد امام جواد (ع) ، نياز به يک فناوري بالا با قابليت آبکاري بالاي هشت ميکرون تکنولوژي داشتيم که متاسفانه هيچ يک از شرکت هاي داخلي از عهده آن بر نمي آمدند.
سرپرست تيم تحقيقاتي آبکاري حرمين شريفين اظهار داشت: در اين بين ، نمونه آبکاري ارايه شده توسط يک شرکت آلماني ، کيفيت خوبي داشت ، اما هزينه اجراي آن بالا بوده و هزينه پيشنهادي يکي از شرکت هاي داخلي نيز که پس از چند ده نمونه آبکاري ، خود را به سطح قابل قبولي رسانده بود ، بسيار بالا بود و از اين رو تصميم گرفتيم دانش فني اجراي طرح در اختيار ارگان هاي دولتي يا غعيردولتي مرتبط با اين کار قرار دهيم.
وي ادامه داد: پس از بازديد از آبکاري طلاي گنبد مرقد مطهر حضرت معصمومه ( ع ) به عنوان تجربه ، متوجه شديم که در اين گنبد از آبکاري طلاي سيانيدي معمولي استفاده شده و در آن ، بستر زير لايه نيکل براي جلوگيري از نفوذ مس به طلا که يکي از اهداف اصلي ما بود به کار برده نشده است.
وي تشريح کرد: سرانجام گروه معتمد مورد نظر براي در اختيار گذاشتن دانش فني مورد نيا آبکاري حرمين شريفين را يافته و پس از نصب تجهيزات مورد نياز، برپايي کارگاه هاي لازم و تهيه دستگاه هاي مورد نياز در مدت سه ماه ، کار آبکاري از آبان ماه 1384 توسط پيمانکار شروع شده و کارگاه هاي رنگ کاري ، پرداخت کاري و آبکاري فعاليت خود را آغاز کردند.
وي افزود: تيم اجرايي فني طرح شامل چهار نفر پرداخت کار ماهر ، همين تعداد چهار نفر آبکار ماهر و تعدادي کارگر ساده بود.
وي اضافه کرد: در عيد غدير سال 81384 کار را بصورت رسمي با نصب اولين خشت آبکاري شده طلا ، توسط آيت ا... شيخ حسين صدر شروع کرديم ، ولي به دلايل عديده اي نظير مشکلات مربوط به عدم توانمندي گروه آبکاري جهت ادامه کار، نبود امنيت در عراق از ششم خرداد سال1385 به مدت هشت ماه ، کار متوقف شد.
وي اعلام کرد: در نهايت با هماهنگي ستاد بازسازي عتباات عاليات ، کار توسط ناظر طرح دنبال شده و به لطف خدا فاز اول کار يعني آبکاري گنبد امام جواد (ع) با موفقيت به اتمام رسيده و آبکاري گنبد امام موسي بن جعفر ( ع ) به عنوان فاز دوم طرح نيز از يکم تيرماه 1387 شروع شده و 70 درصد پيشرفت فيزيکي دارد که به خواست خدا تا عيد غدير امسال به اتمام مي رسد.
دکتر حسيني در جواب سوال خبرنگار ايرنا مبني بر روش علمي به کار گرفته شده در اجراي طرح آبکاري حرمين شريفين گفت: نوع آبکاري گنبدها ، آبکاري الکتريکي و نوع حمام آبکاري به کار رفته در آن از نوع آبکاري آلياژي طلا - کبالت سخت با عيار تقريبا 24 است.
وي در رابطه با مراحل آبکاري خشت هاي مسي افزود: خشت هاي مسي پس از ساخت در کارگاه خمکاري به کارگاه رنگ منتقل شده و پشت خشت ها جهت جلوگيري از نشست طلا ، رنگ کاري شده و به کارگاه پرداختکاري منتقل مي شده و در آنجا پوليش مي شد به طوري که خشت عاري از هرگونه خش، آخال و حفره شود.
وي ادامه داد: سپس در کارگاه آبکاري ، خشت هاي مسي ، چرب گيري و اکسيد زدايي شده و پس از شستشو وارد وان آبکاري نيکل مات مي شد که در اين مرحله با حدود 6 ميکرون نيکل مات پوشش داده شده و پس از شست و شو وارد وان آبکاري آلياژي طلاي سخت شده ، دوساعت طول کشيده و ضخامت طلاي پوشش داده شده حدود 8 ميکرون با عيار حدود 24 بود و پس از آبکاري طلا ، خشت ها با يک پارچه ابريشمي پوليش شده و آماده نصب بر روي گنبد مي شد.
ناظر فني طرح آبکاري گنبدهاي حرمين شريفين افزود: تک تک خشت ها شناسنامه جداگانه داشته و مقدار طلاي نشسته برروي خشت ها ، ضخامت و ظاهرپوشش ها دقيقا کنترل مي شود.
وي در پايان مصاحبه در حالي که از فرط شادي ، اشک در گوشه چشمان اش ، حلقه زده بود ، ضمن تشکر از درگاه الهي به خاطر اعطاي فرصت خدمت گزاري به اهل بيت ( ع ) گفت: از تمامي مسوولان و دست اندرکاران ستاد بازسازي عتبات عاليات که بستر مناسب براي عملياتي نمودن تجربيات و دانش اينجانب و تيم تحقيقاتي را در کاظمين فراهم کردند ، صميمانه تشکر مي کنم و از تمام همکاراني که در اجرايي کردن اين کار معنوي علمي به ما کمک کردند ، کمال قدرداني را دارم.